Ewakuacja Armii Andersa

78,5 tys, żołnierzy oraz 37 tys, cywilów, Dla większości była to jedyna szansa na przeżycie. Utworzenie w sierpniu 1941 r, Polskich Sił Zbrojnych w ZSRS dawało szansę na ratunek Polakom przetrzymywanym w sowieckich więzieniach oraz obozach pracy, Na wieść o powstaniu polskiej armii wyruszali z najodleglejszych zakątków imperium sowieckiego. Wycieńczeni polscy żołnierze i cywile docierający do miejsc zgrupowania zmagali się z dramatycznymi warunkami panującymi w obozach szkoleniowych, Swoimi skromnymi racjami żywnościowymi dzielili się z tysiącami dzieci i kobiet, W grudniu obóz w Tockoje nie otrzymał w ogóle pożywienia, a temperatura sięgała -50 stopni. W czasie niemieckiego natarcia na Moskwę przybyli na Kreml generałowie Sikorski i Anders, Stalin zgodził się na polepszenie zaopatrzenia, Zadecydowano również, że Armia Polska zostanie przeniesiona w okolice Taszkentu, Nowe tereny zakwaterowania okazały się dla żołnierzy i polskiej ludności cywilnej fatalne pod względem klimatycznym, W wyniku epidemii tyfusu zmarło ok, 10 tys, żołnierzy i cywilów, wśród nich wiele dzieci. Sowieci ponawiali naciski na wysłanie na front fatalnie zaopatrzonych Polaków, 6 marca polskie dowództwo otrzymało decyzję o zmniejszeniu racji żywnościowych do 26 tys, W tym czasie polskie dywizje liczyły ok, 70 tys, niedożywionych i wyczerpanych żołnierzy, którzy ze swoich racji utrzymywali kilkadziesiąt tysięcy cywilów, 30 tys, żołnierzy i 12 tys, cywilów miało zostać ewakuowanych do Iranu. Ewakuacja rozpoczęła się już 24 marca, Do 5 kwietnia ZSRS opuściło blisko 44 tys, osób, w tym ponad 33 tys, wojskowych, W ZSRS pozostało ponad 40 tys, żołnierzy, 2 lipca rząd RP został poinformowany o tym, że Stalin zgodził się na wyprowadzenie z ZSRS pozostałych jednostek, Zdaniem gen, Andersa była to jedyna szansa na ocalenie, Uważał „że pozostanie w Rosji musi skończyć się dla wszystkich Polaków całkowitą zagładą”, Od 19 do 31 sierpnia 1942 r, ZSRS opuściło blisko 70 tys, osób, w tym ok, 25 tys, cywilów. Dla polskich żołnierzy Iran stał się pierwszym etapem długiego szlaku bojowego wiodącego przez Bliski Wschód i Włochy, Armia Andersa, już jako 2, Korpus Polski, wsławiła się w walkach o Monte Cassino, Ankonę, Loreto i Bolonię, Wielu jego żołnierzy, takich jak Józef Czapski i Gustaw Herling-Grudziński, stało się autorytetami emigracji i demaskatorami komunizmu. Michał Szukała (PAP)/dzieje.pl Sebastian Jackowski.