Zmarł Cyprian Kamil Norwid

Cyprian Konstanty Kamil (ostatnie imię z bierzmowania) Norwid przyszedł na świat 24 września 1821 r. w rodzinnym majątku Laskowo-Głuchy na Mazowszu jako syn Jana i Ludwiki ze Zdzieborskich. W wieku czterech lat stracił matkę i pozostał pod opieką babki Hilarii z Sobieskich Zdzieborskiej, dalekiej krewnej króla. Od 1830 r. mieszkał w Warszawie, gdzie siedem lat później zaczął uczęszczać do gimnazjum. Nie ukończył go jednak i podjął naukę w prywatnej szkole malarskiej. Już wówczas ujawniły się jego zdolności literackie. Zadebiutował w 1840 r. Związał się wtedy z artystyczno-literackim środowiskiem "Cyganerii Warszawskiej" (m.in. Roman Zmorski, Seweryn Filleborn, Józef Kenig). Jego wyjazd do Drezna w 1842 r., oficjalnie w celu doskonalenia sztuki rzeźbiarskiej, stał się początkiem dożywotniej emigracji. Poeta zwiedził Włochy (gdzie nieszczęśliwie zakochał się w polsko-rosyjskiej arystokratce Marii Kalergis), Niemcy i Belgię, po czym w 1849 r. osiadł w Paryżu. Tam zbliżył się do intelektualnych kręgów Wielkiej Emigracji; poznał Mickiewicza, Słowackiego i Chopina.

W 1852 r. z powodu trudnej sytuacji materialnej został zmuszony do podróży za ocean, do Stanów Zjednoczonych, gdzie pracował jako grafik. Po dwóch latach wrócił i ponownie zamieszkał w Paryżu. Ciągle tworzył zarówno dzieła literackie, jak i rysunkowe, a także malarskie. Jednak jego prace nie cieszyły się uznaniem. Za życia udało mu się wydać tylko jeden tomik wierszy: w 1863 r. w Lipsku. Notoryczny brak pieniędzy oraz coraz większe uzależnienie od alkoholu i postępująca choroba uniemożliwiały mu samodzielną egzystencję. W 1877 r. został przyjęty do Zakładu św. Kazimierza, przeznaczonego dla sierot i weteranów. Tam też 23 maja 1883 r. zmarł, opuszczony i zapomniany. Opiekujące się nim siostry zakonne spaliły pozostałe zapiski. Norwida pochowano na cmentarzu w Ivry pod Paryżem. W pięć lat później jego prochy przeniesiono do zbiorowej polskiej mogiły na cmentarzu w Montmorency.

W świadomości rodaków Norwid zaistniał dopiero wiele lat po śmierci. W 1901 r. młodopolski poeta i tłumacz Zenon Przesmycki "Miriam" odkrył wspomniany tomik z 1863 r. w wiedeńskiej bibliotece. Od tej pory zaczęto coraz bardziej doceniać nowatorską poezję, a także prozę romantyka. Zaliczono go do grona największych polskich literatów. Dopiero w XX w. opublikowano największe dzieła twórcy, jak Vade-mecum czy Promethidion.

MG-K

Ilustracja: Cyprian Norwid na drzeworycie Józefa Łoskoczyńskiego z 1883 r., Polona, CC-BY-NC.