„Pod wspólnym niebem…” – wystawa Muzeum Historii Polski

„Pod wspólnym niebem. Rzeczpospolita wielu narodów, wyznań, kultur (XVI – XVIII w.)” – to tytuł wielkiej wystawy przygotowanej przez Muzeum Historii Polski.

Ekspozycja czynna jest na Zamku Królewskim w Warszawie w dniach 3 maja – 31 lipca 2012.

Przesłaniem multimedialnej wystawy „Pod wspólnym niebem. Rzeczpospolita wielu narodów, wyznań, kultur (XVI-XVIII w.)”, zorganizowanej przez Muzeum Historii Polski we współpracy z Zamkiem Królewskim w Warszawie, jest przedstawienie fenomenu dawnej Rzeczypospolitej – jednego z najbardziej zróżnicowanych językowo, wyznaniowo i kulturowo państw wczesnonowożytnej Europy.

Głównym celem ekspozycji „Pod wspólnym niebem...” jest przypomnienie współczesnym widzom, że na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej, na których obecnie istnieją różne państwa i narody, przez prawie dwa i pół stulecia funkcjonowało państwo, formalnie będące federacją dwóch organizmów: Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego, gdzie władzę sprawowała szlachta, zamieszkane przez wiele grup narodowościowych, etnicznych i religijnych. Chcemy pokazać bogactwo kulturowe przedrozbiorowej Rzeczypospolitej. Państwo to we wspomnianej epoce, było przykładem tolerancji i pokojowego współżycia narodów. Prezentujemy jego wspaniałość i osiągnięcia, ale nie przemilczamy również słabości. Wystawa jest również pretekstem do postawienia pytań o obecność jej dziedzictwa w polskiej kulturze współczesnej i relacje kulturowe, łączące nas z innymi narodami, z którymi dzieliliśmy nie tylko „wspólne niebo”, ale i wspólną ziemię. Zamieszkujące dawną Rzeczpospolitą grupy etniczne i wyznaniowe były w stanie z jednej strony utrzymać i rozwijać własne tradycje, z drugiej zaś stworzyć ciekawe przykłady syntezy rozmaitych wzorców kulturowych. Z tym dziedzictwem obcujemy mniej lub bardziej świadomie po dziś dzień.

Wystawa „Pod wspólnym niebem…” składa się z sześciu modułów tematycznych, które zostały odpowiednio zaaranżowane do wymogów przestrzeni wystawienniczej użyczonej Muzeum przez Zamek Królewski w Warszawie. Dwa pierwsze moduły prezentują zjawisko szeroko pojętej wielokulturowości z perspektywy całego państwa, koncentrując się na takich zagadnieniach jak: fenomen staropolskiego federalizmu oraz skład etniczny i wyznaniowy społeczeństwa I RP. Ten fragment ekspozycji stawia pytania o możliwości pokojowej koegzystencji różnych grup narodowo-językowych oraz wspólnot religijnych. Dwa kolejne moduły, stopniowo zawężają perspektywę, koncentrując się na problematyce tożsamości regionalnych i lokalnych oraz sposobów funkcjonowania jednostek w społeczeństwie wielokulturowym. Moduł piąty dotyczy zjawiska oddziaływania wieloetniczności na ówczesną kulturę. Na koniec – prowadząc widza w kierunku współczesności – prezentujemy problem, jak nam się wydaje – nader ważny i aktualny: co przetrwało do czasów nam współczesnych z wielokulturowości Rzeczypospolitej wielu narodów?

Wśród bardzo cennych eksponatów, na wystawie znajdują się m.in. oryginalny widymat czyli potwierdzenie zawarcia Unii Lubelskiej podpisane przez króla Zygmunta Augusta i różaniec króla Stefana Batorego. Oprócz eksponatów i dokumentów z epoki autorzy wystawy wykorzystują nowoczesne technologie prezentacji m.in. mapy multimedialne oraz tzw. pokazy poliwizyjne. Dzięki nim możliwa jest m.in. atrakcyjna ekspozycja panoram wielu miast we wczesnej epoce nowożytnej, a także mało znanych szkiców gdańszczanina Martina Grunewega z jego licznych podróży po Rzeczypospolitej na przełomie XVI i XVII wieku.

Autorzy scenariusza: dr hab. Igor Kąkolewski, Monika Matwiejczuk

Komisariat wystawy: Monika Matwiejczuk tel. 22 211 90 48, dr hab. Igor Kąkolewski, Anna Kosińska, Iwona Jesionowska, Łukasz Kubacki

Autorka aranżacji: Agnieszka Sowa-Szenk

Komisarz wystawy ze strony Zamku Królewskiego w Warszawie: Przemysław Deles, tel. 22 35 55 307

***

Godziny otwarcia: codziennie w godz.: 11:00 - 18:00, w czwartki w godz.: 11:00 - 20:00. Bilety: normalny – 12 zł, ulgowy – 8 zł; specjalny (wstęp na wykłady połączone ze zwiedzaniem) – 5 zł.

3 maja wystawa czynna w godz. 14:00 – 20:00 (ostatnie wejście o godz. 19:00). W tym dniu – bezpłatne bilety ewidencyjne.



WYBRANE OBIEKTY, KTÓRE ZNAJDĄ SIĘ NA WYSTAWIE



Sejm elekcyjny 1697 roku (Elekcja Augusta II), Martino Altomonte, 1697–1704, obraz olejny na płótnie. Zamek Królewski w Warszawie.

Obraz pędzla włoskiego malarza działającego w Polsce Martina Altomonte jest jednym z najlepszych przedstawień sejmu elekcyjnego. Sejmy elekcyjne
w okresie 1573–1764 odbywały się, z nielicznymi wyjątkami, na podwarszawskim polu we wsi Wola. Szlachta dokonywała wyboru monarchy na polu elekcyjnym pod gołym niebem, senatorowie zaś odbywali narady
w widniejącej w tle senatorskiej „szopie”.
Fot. A. Ring







Różaniec, według tradycji ofiarowany przez króla Stefana Batorego sanktuarium na Jasnej Górze, Polska lub Siedmiogród, 2 poł. XVI w.
(przed 1586 r.?) i XVII w. (krzyżyk?), jaspis, złoto, srebro, emalia, kryształ górski, nici, sznurek i koral. Klasztor Ojców Paulinów na Jasnej Górze, skarbiec.

fot. Archiwum Zbiorów Sztuki Wotywnej Jasnej Góry




Ornat ormiański, pierwotnie w kościele ormiańskim w Stanisławowie,
2 poł. XVIII w., Francja, brokat, przędza jedwabna, kolumna przednia
ze szlacheckiego pasa kontuszowego. Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich, kościół pw. Świętych Piotra i Pawła w Gdańsku.


fot. Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich




Portret Barbary Radziwiłłówny (1520–1551), nieznany malarz polski, ok. 1733 r., obraz olejny na płótnie. Muzeum Narodowe w Warszawie.

Córka hetmana wielkiego litewskiego Jerzego Radziwiłła i Barbary Kolówny. W 1537 r. z woli ojca wyszła za mąż za Stanisława Gasztołda, przedstawiciela najpotężniejszego rodu na Litwie. W 1541 r., po śmierci męża, opiekę nad nią objął jej brat Mikołaj „Rudy”. Wiele mówiono o skłonnościach Barbary do uciech cielesnych. Z chwilą nawiązania romansu z Zygmuntem Augustem, pozbawiona wszelkich ambicji politycznych, stała się narzędziem w ręku swego brata „Rudego” oraz stryjecznego „Czarnego”. Dzięki nim zawarła w 1547 r. potajemny ślub z królem. W 1550 r., już będąc chora, została koronowana.

fot. T. Dąbrowa/ MNW



Kontusz z granatowego sukna, Polska ok. 1790.
Muzeum Narodowe w Warszawie


fot. P. Ligier/ MNW


Orarion, pierwotnie w katedrze grekokatolickiej w Przemyślu, 1640 r., aksamit, jedwab, nici metalowe srebrzone i złocone. Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej w Przemyślu.
Orarion – szarfa z materiału noszona przez diakonów i subdiakonów w Kościele prawosławnym, symbolizująca skrzydła aniołów.


fot. M. Horwat


Tora, 1802 r., Tarnów, pergamin, tusz, mosiądz. Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie.



Muzułmański kobierzec modlitewny, Ladik, Turcja, koniec XVIII w., wełna, wiązanie. Depozyt Fundacji Teresy Sahakian w Zamku Królewskim w Warszawie, nr inw. ZKW/1030/Dep.

fot. M. Bronarski



Portret Ernesta Magnusa Denhoffa (1581–1642), malarz nieznany, obraz olejny na płótnie. Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Wojewoda parnawski, wojskowy, głównie jednak zasłużył się na polu dyplomatycznym za panowania Zygmunta III i Władysława IV Wazów. Syn Gerarda Denhoffa (zm. po 1592 r.) i Małgorzaty von Zweiffeln. Gorliwy kalwinista, silnie związany z kulturą niemiecką, wierny w służbie Rzeczypospolitej.

fot. G. Kumorowicz






Organizator





Współorganizator




Partner




Wystawę dofinansowano
ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego





Sponsorzy wystawy




Dziękujemy firmie Samsung
za wsparcie technologiczne podczas wystawy




Sponsorzy Zamku Królewskiego w Warszawie










Współpraca








Patroni medialni wystawy




































2012-04-05