Powrót Górnego Śląska do Polski – 100. rocznica

100 lat temu, 16 lipca 1922 r., odbyła się w Katowicach uroczystość zjednoczenia Górnego Śląska z Polską przez symboliczne przejęcie ziemi śląskiej przez rząd RP. Podpisano wówczas Akt Objęcia Górnego Śląska. Moment ten oznaczał zakończenie długotrwałej walki zbrojnej i politycznej o powrót tego regionu w granice Polski.


W październiku 1918 r. Wojciech Korfanty, przywódca Polaków na Śląsku, w swoim ostatnim przemówieniu w Reichstagu zażądał włączenia Górnego Śląska oraz wszystkich innych ziem polskich posiadanych przez Rzeszę w granice odradzającej się Polski. W obliczu klęski Niemiec przed Polakami otwierała się perspektywa skutecznej walki o odzyskanie tych ziem. Już 10 listopada 1918 r. w wielu miastach Górnego Śląska odbyły się polskie wiece. Wkrótce władze niemieckie uznały wszelkie próby agitacji polskiej za zdradę stanu. Tymczasem w podziemiu rozwijały się polskie organizacje wojskowe.

W Traktacie wersalskim zapowiedziano przeprowadzenie na Górnym Śląsku plebiscytu. Niekorzystna dla Polski decyzja wywołała wrzenie wśród górników i robotników fabryk. 15 sierpnia 1919 r. niemieckie wojsko otworzyło ogień do protestujących w Mysłowicach. Zginęło dziesięć osób. Dzień później wybuchło I Powstanie Śląskie. Mimo klęski zwróciło uwagę mocarstw na sprawę Śląska. Pod ich naciskiem Niemcy ogłosili amnestię dla uczestników zrywu. Dwa kolejne powstania – w sierpniu 1920 i maju 1921 r. – doprowadziły do zmiany decyzji, które były efektem przegranego przez Polskę nieuczciwego plebiscytu.

 infografika: Połączenie Górnego Śląska z Polską

20 października 1921 r. aliancka Konferencja Ambasadorów zdecydowała o podziale Górnego Śląska – 2/3 terytorium zamieszkiwane przez nieco ponad połowę ludności przyznano Niemcom, ale większość hut i kopalń znalazło się w Polsce. 17 czerwca 1922 r. oddziały polskie i niemieckie zaczęły wkraczać na przyznane sobie obszary. Dwa dni później na katowickim rynku odbyło się pożegnanie sił alianckich kontrolujących Górny Śląsk.

20 czerwca Wojsko Polskie rozpoczęło zajmowanie Górnego Śląska. Polskie oddziały powitały na moście w Szopienicach tłumy ludzi, wśród nich wojewoda śląski Józef Rymer oraz Wojciech Korfanty. 16 lipca odbyła się w Katowicach uroczystość zjednoczenia Górnego Śląska z Polską. Podpisano wówczas Akt Objęcia Górnego Śląska. Ziemie te stały się najważniejszym regionem przemysłowym II RP. 

Polecamy, również artykuł: „Pękajcie okowy niewoli!” – 100 lat temu miasta Górnego Śląska stały się częścią Polski

Michał Szukała Dzieje.pl/PAP

 

Zdjęcie w tle: Uroczystość przejęcia Śląska przez Polskę: odczytanie aktu przejęcia Śląska.16.07.1922. Fot. NAC

2022-07-16