WITRAŻE

Być może byliście kiedyś w gotyckim kościele w pochmurny dzień i pamiętacie ginące w mroku wnętrze wysokiej świątyni. To samo wnętrze może się nagle rozjaśnić dzięki światłu słonecznemu wpadającemu przez różnobarwne szyby w oknach kościoła.

Pierwsze witraże, bo o nich mowa powstały w gotyckich kościołach we Francji, skąd sztuka witrażowa rozprzestrzeniła się stopniowo na obszar całej Europy. Choć ich twórcy pozostają najczęściej anonimowi, to możemy odtworzyć proces powstawania tych kolorowych dzieł.

Najpierw w tradycyjny sposób wytwarzano szkło czyli podgrzewano piasek kwarcowy, który zaczynał się topić. Potem do stopionej masy dołączano kolory i powtórnie poddawano przyszły witraż działaniu wysokiej temperatury. Po schłodzeniu artysta umieszczał małe kawałki kolorowego szkła w ramie z ołowianych listewek tworząc w ten sposób piękne wielobarwne kompozycje, sylwetki świętych czy wydarzenia z Biblii.

W VI w. papież Grzegorz zalecił twórcom, by na ścianach i oknach kościołów przedstawiali żywoty święty i biblijne historie. Dzieła te miały przemawiać do wiernych, z których większość nie umiała wtedy czytać. Dekoracja świątyń spełniała funkcje edukacyjne i była nazywana Biblią dla ubogich.

Na szczęście niektóre średniowieczne witraże przetrwały niekorzystne warunki atmosferyczne i zawieruchy dziejowe, aby do dziś cieszyć nasze oczy. Słynne są szklane dzieła z francuskiej katedry w Chartres ukazujące dwanaście miesięcy roku i powiązany z nimi rytm życia człowieka.

W Polsce zabytkowe witraże możemy podziwiać m.in. w prezbiterium kościoła Mariackiego w Krakowie. Prezentują one stworzenie świata według Starego Testamentu a także przedstawiają sceny z życia Jezusa. Powstały pod koniec XIV w. i prawdopodobnie są dziełem miejscowych witrażowników.

W późniejszych latach zaczęto umieszczać witraże również w oknach zamków czy kamienic. Na Wawelu w kaplicy Szafrańców możemy zobaczyć witraż typu herbowego przedstawiający herb Starykoń.

Pocz. XV w. , ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie

 

Dziś zapraszamy Was do zrobienia lampionu, który będzie świecił kolorowym blaskiem niezależnie od pogody.

 

WARSZATY Z MUZEUM HISTORII POLSKI: LAMPION

Czego potrzebujemy?

  • nieduży słoik bez pokrywki
  • bibuła, ew. krepina
  • świeczka typu tealight
  • nożyczki
  • klej
  • ołówek
  • linijka

 Lampion krok po kroku:

  1. Rozłóż bibułę i narysuj na niej różne kształty np. trójkąty a potem je powycinaj. Jeżeli to możliwe, użyj różnych kolorów bibuły.
  2. Posmaruj klejem słoik.
  3. Przyklejaj fragmenty bibuły do zewnętrznych ścianek, tak by pojawił różnobarwny wzór.
  4. Do środka słoika wstaw świeczkę.
  5. Lampion jest gotowy! Zapal świeczkę, pamiętając o zasadach bezpieczeństwa.
2020-03-20