Dawne księgi

Pewnie słyszeliście kiedyś powiedzenie przeczytać książkę od deski do deski. Czy zastanawialiście się skąd się wzięło? Dziś rozwiążemy te zagadkę – przenosimy się bowiem do czasów, w których księgi oprawiano w drewniane oprawki.

Średniowieczne księgi, które zachowały się do dziś, to przede wszystkim kroniki.  Znajdziemy w nich opis ważnych wydarzeń, modlitwy, pieśni czy kalendarze świąt.

W średniowieczu księgi były bardzo cenne, bo wykonywano je ręcznie. Czasem tworzenie takiego manuskryptu trwało nawet wiele lat. Ktoś kto przepisywał odręcznie księgi lub dokumenty nazywany był skrybą lub kopistą.  

Skryba do pisania używał gęsiego lub łabędziego pióra. Inkaust czyli tusz przygotowywano z kory brzozowej, do której dodawano wino i ocet. Pumeks pomagał usuwać błędy. Pisano na pergaminie, czyli materiale pisarskim, który wykonany był ze skóry zwierząt. Okładka księgi zazwyczaj zdobiona była drogocennymi kamieniami.

Wszelkie prace, związane z przygotowywaniem księgi, wykonywano w skryptorium, czyli w specjalnym pomieszczeniu w klasztorze. Przepisywaniem i zdobieniem ksiąg zajmowali się mnisi, szczególnie z zakonu benedyktynów. Z biegiem czasu skryptoria zaczęły powstawać także na dworach królewskich czy książęcych. 

Kiedy przyjrzymy się bliżej dawnym księgom okaże się, że nie tylko ich okładki były bogato zdobione. Na kartach możemy napotkać małe ilustracje czyli miniatury lub kolorowe zdobienia przedstawiające rośliny lub zwierzęta na marginesach tekstu.

Często też wyróżniano rozmiarem lub dekoracją pierwszą literę tekstu czyli inicjał. Te wszystkie typy ornamentów nazywamy iluminacją od łacińskiego słowa illuminare – rozświetlać.

Jeśli macie ochotę bliżej przyjrzeć się średniowiecznej księdze to warto obejrzeć fragmenty Psałterza floriańskiego. To księga z końca XIV wieku zawierająca biblijne psalmy przygotowana dla kogoś z rodziny królewskiej, być może dla królowej Jadwigi Andegaweńskiej, o czym świadczą właśnie inicjały i miniatury.

 

Psałterz floriański, www.polona.pl

Zachęcamy Was do wykonania własnego inicjału. Narysujcie wybraną literę lub wydrukujcie szablon z naszej strony. Wybór kolorów, technikę zdobienia pozostawiamy Wam do wyboru. Do dzieła!

Czego potrzebujemy?

  • Kartka papieru
  • kredki, mazaki, farby
  • kawałki kolorowych papierów
  • brokat

Szablony liter PDF DO POBRANIA

2020-03-20