Konferencja o darczyńcach polskich muzeów

W dniach 9-11 maja br. w Warszawie odbędzie się ogólnopolska konferencja naukowa „Darczyńcy polskich muzeów. Historia i współczesność”. Drugiego dnia obrad o zbiórce pamiątek realizowanej przez Muzeum Historii Polski powiedzą jego przedstawiciele Monika Matwiejczuk i Łukasz Kubacki.


Celem konferencji „Darczyńcy polskich muzeów. Historia i współczesność” jest wymiana doświadczeń na temat roli darczyńców i charakteru darów w polskim muzealnictwie na przestrzeni wieków, aż do czasów współczesnych.

Referaty wygłoszone podczas konferencji dotyczyć będą szerokiego spektrum zagadnień. Między innymi zostanie przedstawiony obraz darczyńców instytucji kultury w Polsce na przestrzeni wieków (kolekcjoner-ewergeta, pasjonat, spadkobierca, mecenas etc.), znaczenie i rola darowizn w polskich instytucjach muzealnych oraz współczesne wyzwania i budowanie wizerunku instytucji w kontekście nowych darczyńców. W ramach debaty organizatorzy skupią się na zdefiniowaniu formy wspierania instytucji kultury w Polsce, zwrócą uwagę na strategie budowania nowych kolekcji, interpretacje historycznych zbiorów muzealnych, a także na uwarunkowania prawno-administracyjne towarzyszące podjętej problematyce.

Historia muzealnictwa ma wielowiekową, sięgającą starożytności tradycję. Dopiero jednak czasy nowożytne przyniosły istotne zmiany w podejściu do upubliczniania zbiorów sztuki, a tym samym traktowania muzeum jako miejsca dostępnego dla ogółu, będącego zarazem świadectwem kultury, ale i służącego edukacji. Historie wielu muzeów wskazują na znaczącą rolę prywatnych darów (przekazywanych osobiście lub w zapisach testamentowych), które niejednokrotnie stały u początków powstania licznych placówek. Taki model Krzysztof Pomian nazwał ewergetycznym, od greckiego pojęcia określającego dobroczyńcę miasta.

Muzeum Historii Polski od 2016 roku prowadzi ogólnoświatową społeczną zbiórkę pamiątek historycznych „Małe Wielkie Historie”. Kampania ma za zadanie informowanie o budowanym muzeum i kolekcjonowanie artefaktów. Celem zbiórki jest pozyskanie muzealiów do kolekcji Muzeum Historii Polski: obiektów o wartościach historycznych, także związanych z osobistymi losami darczyńców. Szczególne znaczenie mają przedmioty związane z polską drogą do Niepodległości – zarówno tej w 1918 roku, jak i w roku 1989. Muzeum zainteresowane jest również przedmiotami codziennego użytku, fotografiami, pocztówkami, dokumentami, listami i pamiętnikami, prasą – a także elementami ubioru, umundurowania, uzbrojenia i wyposażenia wojskowego, zabytkowymi urządzeniami oraz wyrobami rzemieślniczymi i artystycznymi świadczącymi o historii polskiej kultury, przemianach społecznych i gospodarczych. Pamiątki wejdą w skład tworzącej się kolekcji Muzeum Historii Polski. Część ofiarowanych przedmiotów trafi na wystawę stałą Muzeum, a wszystkie inne dary zostaną należycie zabezpieczone z myślą o badaczach przeszłości i przyszłych wystawach czasowych. Do tej pory m.in. udało się pozyskać zbiór dokumentów dotyczących Bitwy Warszawskiej 1920 roku, kapsułę czasu z roku 1862, secesyjny kabaret do przypraw, zespół fotografii oraz szklanych negatywów z okresu dwudziestolecia międzywojennego, poduszkę wykonaną ze sztandaru Rady Regencyjnej oraz dokument wystawiony przez króla Jana Kazimierza z 1660 r.

W polskim muzealnictwie rola darczyńców jest nie do przecenienia – w początkach XIX wieku to prywatni kolekcjonerzy, Izabela Czartoryska czy Stanisław Kostka Potocki, stworzyli pierwsze muzea na ziemiach polskich. Wiele cennych dzieł w zbiorach publicznych zawdzięczamy kolekcjonerom, znawcom i miłośnikom sztuki, jak również spadkobiercom kolekcjonerów i artystów, którzy bezinteresownie je ofiarowali. W ostatnich dekadach są to również fundacje i grupy biznesowe. Dzieje poszczególnych kolekcji czy pojedynczych dzieł sztuki są nierzadko świadectwem burzliwych losów właścicieli i instytucji.

Obecnie działalność darczyńców przejawia się w różnych formach: poprzez tradycyjne dary, mecenat, sponsoring czy patronat poszczególnych przedsięwzięć muzealnych, różne formy inwestycji, wreszcie wolontariat. Muzeom nieobce stały się zasady fundraisingu, co jest dowodem na to,  że zmianie uległ sam charakter darów – nie są to już tylko przedmioty sztuki. Zainteresowanie  i pozyskanie nowych darczyńców stanowi dziś wyzwanie dla wszystkich placówek muzealnych.

Udział w konferencji jest bezpłatny. Osoby zainteresowane uczestnictwem w konferencji muszą wypełnić formularz rejestracyjny do 4 maja 2018 r., dostępny pod adresem: https://konferencja.mnw.art.pl/
Miejsca obrad: Zamek Królewski w Warszawie (9 maja 2018 r.) i Muzeum Narodowe w Warszawie (10 maja 2018 r.).

W dniu 11 maja przewidziany jest program specjalny dla prelegentów i słuchaczy konferencji (oprowadzania tematyczne śladem darczyńców w placówkach obu Organizatorów, na zapisy przez formularz rejestracyjny).
Konferencji towarzyszy również program edukacyjny dla zwiedzających prezentujący przykłady darów oraz sylwetki ofiarodawców Muzeum Narodowego w Warszawie i Zamku Królewskiego w Warszawie.
Organizatorami wydarzenia są Zamek Królewski w Warszawie i Muzeum Narodowe w Warszawie.

Opracowano na podstawie materiałów organizatorów.

2018-04-24