Kolekcja Anety Naszyńskiej i Jagny Wright

23 listopada 2011 roku w ambasadzie RP w Londynie w obecności kombatantów, rodzin Sybiraków i ambasador Barbary Tuge-Erecińskiej przekazano Muzeum Historii Polski materiały zebrane przez dwie niezależne dokumentalistki – Jagnę Wright i Anetę Naszyńską – na potrzeby filmów Zapomniana Odyseja i Druga prawda. W ten sposób Muzeum wzbogaciło się o kolekcję interesujących materiałów, które będą stopniowo opracowywane, digitalizowane i w miarę możliwości udostępniane. Część spośród nich można obejrzeć na stronie Fundacji Kresy-Syberia.


Zapomniana Odyseja była filmem skierowanym głównie do angielskiego odbiorcy. Po jego ukończeniu Jagna Wright przez 5 lat zabiegała o emisję w angielskiej telewizji. Zgodnie z początkową zapowiedzią film opowiada „prawie nieznaną na Zachodzie” historię żołnierzy i cywilów deportowanych na wschód, którym udało się opuścić ZSRR z armią Andersa. Szczególną wartość przedstawiają zawarte w nim wspomnienia tych, którzy przeżyli. Koncentrują się one wokół dwóch kwestii: losów zesłańców w Związku Radzieckim oraz wysiłków administracji angielskiej tuż po wojnie, zmierzających do wyciszenia informacji niekorzystnych dla radzieckiego sojusznika.

Druga prawda to film o stosunkach polsko-żydowskich, powstały w okresie gorących dyskusji na temat masakry w Jedwabnem. Jego cel to przypomnienie o pozytywnych aspektach stosunków między tymi dwoma narodami. Podobnie jak Zapomniana Odyseja, film w dużej mierze opiera się na rozmowach, choć tym razem częściej niż świadkowie pojawiają się komentatorzy.

****

Jagna Wright (z domu Rapf) – ur. 15 lipca 1950 r. w Gdyni. Studiowała filologię angielską na Uniwersytecie Warszawskim. W roku 1977 wyjechała z mężem Stephenem Wrightem do Anglii, gdzie wychowała troje dzieci. W latach 90. za swoją misję uznała przedstawienie losów polskich zesłańców z lat 1940-41. Mimo braku wcześniejszego doświadczenia filmowego, własnym sumptem zaczęła przygotować dokumentację, którą można uznać za jedno z wcześniejszych polskich archiwów mówionych. Wtedy dołączyła do niej Aneta Naszyńska, operatorka. Razem stworzyły dwa dokumenty: Zapomniana Odyseja i Druga Prawda. Jagna Wright zmarła na raka 16 czerwca 2007 r.

Aneta Naszyńska (z domu Jaśkiewicz) – ur. 2 maja 1958 r. w Opatówku. Wyjechała do Anglii tuż przed stanem wojennym i wychowała tam dwóch synów, jednocześnie pracując jako montażystka filmowa w brytyjskiej telewizji. Pochodząc z rodziny szczególnie ciężko doświadczonej przez historię, zawsze interesowała się dziejami Polski i Polaków; pracowała z Jagną Wright przy realizacji Zapomnianej Odysei i Drugiej Prawdy. Po śmierci przyjaciółki i współpracowniczki pracowała nie tylko nad rozpowszechnianiem ich filmów, ale i nowymi materiałami – o Monte Cassino, rocznicach katyńskich czy Powstaniu Warszawskim. Aneta Naszyńska zmarła nagle w Chile, na raka mózgu, 4 czerwca 2010 r.

 

LINKI:

Artykuł o przekazaniu kolekcji na stronach Muzeum Historii Polski.

Nekrolog Jagny Wright w „The Guardian” (jęz. ang.).

Nekrolog Jagny Wright w „The Daily Telegraph” (jęz. ang.).

Artykuł o przekazaniu kolekcji.

Zapowiedź filmu „Zapomniana Odyseja”.

Strona filmu na portalu Fundacji Kresy-Syberia (jęz. ang.).

2017-03-29