Dialog kultur pamięci w regionie ULB

Książka Dialog kultur pamięci w regionie ULB pod redakcją Alvydasa Nikžentaitisa i Michała Kopczyńskiego jest owocem dyskusji prowadzonych w latach 2011-2012 podczas serii międzynarodowych seminariów poświęconych pamięciom historycznym w regionie ULB (Ukraina - Litwa - Białoruś).


Inspiracją dla tego przedsięwzięcia była myśl wybitnych przedstawicieli polskiej emigracji politycznej, Jerzego Giedroycia i Juliusza Mieroszewskiego. Jeszcze w epoce „głębokiego” komunizmu stworzyli oni podstawy ideowe polityki zagranicznej dla niepodległej Polski oparte na trwałym pojednaniu z sąsiednimi narodami.

Jednak „Historia góruje nad współczesnością, tak jak ojciec góruje nad swym nieletnim synem”, jak pisał Juliusz Mieroszewski. Nie można do historii odwrócić się plecami, przekreślić ją i pisać dzieje od nowa: pamięć społeczna nie jest „tabula rasa”, łatwo poddającą się dowolnemu zapisaniu przez propagandę czy politykę historyczną. Aby pomyślnie ułożyć stosunki międzynarodowe w regionie, konieczny jest dialog umożliwiający przebudowę sposobu myślenia o własnej przeszłości. Nie powinien prowadzić do utrwalania istniejących już klisz i stereotypów, będących immanentną częścią polskiej, litewskiej, ukraińskiej, białoruskiej czy rosyjskiej wielkiej narracji, które budowano w XIX i XX wieku, często w imię odróżnienia się za wszelką cenę od sąsiadów lub zasady „divide et impera”. Powracając do bolesnych niekiedy wydarzeń z przeszłości, należy spojrzeć na nie z innej niż własna perspektywy, rozważyć racje zaangażowanych stron. Takie właśnie spojrzenie oferuje publikacja „Dialog kultur pamięci w regionie ULB”.

Wydawca: Muzeum Historii Polski
Rok wydania: 2014
Liczba stron: 355
Oprawa: miękka
ISBN: 978-83-60642-92-4

Cena: 30 zł (w tym 5% VAT) + koszt wysyłki (lub bezpłatny odbiór w biurze MHP)
Plik PDF dostępny za darmo w repozytorium CEON

Spis treści

Alvydas Nikžentaitis, Michał Kopczyński – Dialog kultur pamięci w przestrzeni ULB (Ukraina, Litwa, Białoruś)

Pamięć Europy – Pamięć regionu ULB
Aleida Assmann – Podzielona pamięć Europy, koncepcja pamięci dialogicznej
Henryk Samsonowicz – Czy istnieje wspólna pamięć Europy?
Alvydas Jokubaitis – Historia jako przedmiot neutralizacji politycznej
Alfredas Bumblauskas – Koncepcja ULB Jerzego Giedroycia: spojrzenie z Litwy

Wielkie Księstwo Litewskie i jego dziedzictwo
Alfredas Bumblauskas – Historia Litwy: koncepcje historyków a dominujące wizje przeszłości
Aliaksandr Krawcewicz – Wielkie Księstwo Litewskie – wizja litewsko-białoruska?

„Okupacja Wilna” i „Kresy Wschodnie” – dwa stereotypy
Dangiras Mačiulis, Rimas Miknys, Alvydas Nikžentaitis – „Okupacja Wilna” – geneza litewskiego miejsca pamięci i jego transformacje
Aleksander Smalianczuk –„Okupacja Wilna” i „Kresy Wschodnie”, czyli kraj semantycznego nieporozumienia
Leszek Zasztowt – Kresy w polskiej pamięci i tradycji – kilka uwag historycznych
Robert Kostro – Wilno – konflikt i pojednanie

Białoruś: między Wielkim Księstwem Litewskim a Republiką Partyzancką
Elena Temper – Mity założycielskie Białorusi: Wielkie Księstwo Litewskie kontra Republika Partyzantów
Aleh Dziarnowicz – „Poszukiwanie ojczyzny”. Dyskurs na temat Wielkiego Księstwa Litewskiego we współczesnym społeczeństwie białoruskim
Alvydas Nikžentaitis – Białoruska kultura pamięci między Wielkim Księstwem Litewskim a Republiką Partyzancką

Ukraina: pamięć podzielona
Wołodymyr Kulyk – Narodowościowe przeciwko radzieckiemu: pamięć historyczna na niepodległej Ukrainie
Andrij Portnow – Polityki pamięci na postsowieckiej Ukrainie (1991–2011)
Jenny Alwart – Pamięć kulturowa Ukrainy ? casus Tarasa Szewczenki
Tomasz Stryjek – Ukraina w zwierciadle Hiszpanii. Polityka wobec pamięci na przełomie XX i XXI wieku a procesy narodotwórcze na dwóch końcach Europy
Martin Aust – Wojny kozackie w polskiej, ukraińskiej i rosyjskiej kulturze historycznej
Mirosław Nagielski – Pamięć i historiografia. Przypadek wojen polsko-kozackich w świetle filmu i historiografii

Rosja – między toposem Wojny Ojczyźnianej a Imperium
Olga Malinowa – Idea wspólnej przeszłości w Rosji postsowieckiej: wyobrażenia o narodzie i imperialnym dziedzictwie
Andrzej Nowak – Imperium w rosyjskim dyskursie politycznym po 1991 roku. Kilka uwag na marginesie tekstu Olgi Malinowej
Stanisław Kulczycki – Ukraina w rosyjskiej pamięci imperialnej

Katyń – pamięć i stosunki międzynarodowe
Wojciech Materski – Katyń jako czynnik w stosunkach polsko-sowieckich/rosyjskich
Nikita Pietrow – „Sprawa katyńska” jako wykładnia stosunków polsko-rosyjskich

Pamięć o nieobecnych. Żydzi, Holokaust, ULB
Andrzej Żbikowski – Lekcja Jedwabne
Jurgita Šiaučiunaite-Verbickiene – Recepcja dziedzictwa żydowskiego w społeczeństwie współczesnej Litwy: przykład Wilna