Od Horodła do Horodła

Akt potwierdzenia przez Zygmunta Augusta unii lubelskiej z 1569 roku, kopia unii horodelskiej wykonana w 1529 roku a także przedstawione w multimedialnej formie malowidła rusko-bizantyjskie z XV w. z kaplicy św. Trójcy w Lublinie to tylko niektóre muzealia, jakie zostały zaprezentowane podczas wystawy „Od Horodła do Horodła. Unia horodelska: dzieje i pamięć (1413-2013)” organizowanej przez Muzeum Historii Polski i Muzeum Zamojskie w Zamościu. Ekspozycję honorowym patronatem objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski.


Wystawę z okazji 600-lecia unii polsko-litewskiej w Horodle otwarto 28 września 2013 roku w Muzeum Zamojskim i można ją było oglądać do 30 listopada 2013 roku. Ekspozycja poruszała dwa główne wątki tematyczne. Pierwszy dotyczył unii polsko-litewskich od 1385 do 1569 roku, ze szczególnym zwróceniem uwagi na unię horodelską z 1413 r. Drugi był poświęcony miejscu, jakie w świadomości historycznej Polaków zajmowała i zajmuje unia horodelska i inne unie polsko-litewskie, czego przejawem były m.in. uroczyste jubileusze tych wydarzeń obchodzone od XIX do początków XXI wieku. W okresie zaborów pamięć o polsko-litewskich uniach stanowiła dla wielu Polaków fundament programu odbudowy niepodległej państwowości. Obecnie państwa narodowe – Polska, Litwa, Ukraina i Białoruś – które powstały na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej w różnym stopniu i często z poważnymi zastrzeżeniami odwołują się do wspólnego dziedzictwa. Jednak idea federacji wolnych i równych narodów – tak istotna dla kształtowania się Rzeczypospolitej – powraca w rozmaitych koncepcjach integracyjnych – w tym w projekcie Unii Europejskiej.

Na wystawie w Zamościu prezentowane były zarówno bezcenne dokumenty unijne z przełomu średniowiecza i epoki nowożytnej jak i obiekty XIX- i XX-wieczne ukazujące wagę „Horodła 1413” jako ważnego miejsca na mapie pamięci Polaków.

Obok muzealiów z polskich instytucji pokazane zostały także eksponaty wypożyczone z Ukrainy specjalnie na tę wystawę.

 


Król Polski Władysław Jagiełło i wielki książę litewski Witold określają charakter związku łączącego Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie. Horodło 2 X 1413. Zbiory Fundacji Książąt Czartoryskich – Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie.
 

Bojarzy litewscy przyjmują herby szlachty polskiej, Horodło 2 X 1413. Zbiory Fundacji Książąt Czartoryskich – Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie.
 

Przedstawienie króla Władysława II Jagiełły na koniu z Kaplicy Św. Trójcy na zamku w Lublinie, lata 20. XV w. Zbiory Muzeum Lubelskiego w Lublinie/Piotr Maciuk.
 

Panorama Horodła – miasta prywatnego rodu Wieniawskich w powiecie hrubieszowskim guberni lubelskiej, zamieszkanego przez ludność rzymskokatolicką, greckokatolicką (unitów) i Żydów. Litografia Napoleona Ordy, 1873. Zbiory Muzeum Zamojskie w Zamościu.
 
 Wersja planszowa ekspozycji zaprezentowana została najpierw w Horodle, a następnie w listopadzie 2013 roku w Warszawie.
 
Otwarciu wystawy w Zamościu towarzyszyła międzynarodowa konferencja naukowa pt. „Unia w Horodle na tle stosunków polsko-litewskich od Krewa do Zaręczenia Wzajemnego Obojga Narodów", która odbyła się w dniach 27-28 września 2013 r. Inicjatorem i organizatorem konferencji było Stowarzyszenie Potomków Sejmu Wielkiego.


Autorzy wystawy: Igor Kąkolewski, Piotr Kondraciuk, Karol Mazur, Jolanta Sikorska-Kulesza.

Organizatorzy: Muzeum Zamojskie w Zamościu, Muzeum Historii Polski w Warszawie.

Wystawę dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Miasta Zamość.