Powstał Instytut Agronomiczny na Marymoncie - poprzednik SGGW

Pierwsza wyższa uczelnia rolnicza na ziemiach polskich powstała jako Szkoła Agronomiczna w 1816 r. - w tym samym czasie co Uniwersytet Warszawski. Cztery lata później zmieniono jej nazwę na bardziej prestiżową "Instytut Agronomiczny". Inicjatorami założenia tej instytucji byli czołowi działacze oświeceniowi jak Stanisław Staszic (twórca Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego) i Stanisław Kostka Potocki. Na jej pierwszego dyrektora wybrano Jerzego Beniamina Flatta, współpracownika Staszica i znawcę europejskiego szkolnictwa rolniczego.

Siedzibą nowo powstałej szkoły zostały zabudowania dawnej letniej rezydencji Marii Kazimiery, żony Jana III Sobieskiego na Marymoncie na północ od Warszawy (obecnie w granicach miasta), którą przebudowano według projektu Antonia Corazziego. Ponadto szkole przydzielono również majątki: Marymont, Bielany, Ruda Wawrzyszew, Buraków, służące jako źródło dochodów, ale i pola doświadczalne. Początkowo szkoła miała tylko jedną klasę kształcącą ekonomów i zarządców dóbr ziemskich. W 1822 r. wprowadzono dwie klasy - wyższą (dla ekonomów, zarządców i synów właścicieli ziemskich) oraz elementarną (dla wykwalifikowanych robotników - parobków, owczarzy, gorzelanych). W 1824 r. nastąpiła ponowna zmiana, zastępująca klasę niższą przez szkołę wiejską (dla ubogich dzieci) i przyłączenie Szkoły Weterynarii.

Cechą charakterystyczną szkoły była przeważająca rola praktyki nad zajęciami teoretycznymi. W latach 1822-1830 szkoła kształciła 122 uczniów, jednak całkowity kurs ukończyło 72 z nich. Dobrze rozwijającą się placówkę edukacyjną zamknęły władze rosyjskie w wyniku represji po Powstaniu Listopadowym. Przywrócono ją do życia w 1836 r., a w 1840 r. przemianowano na Instytut Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa, przeznaczony dla studentów mających ukończone przynajmniej sześć klas gimnazjum. Na dwóch oddziałach - rolnym i leśnym - do 1861 r. wykształciło się 1575 studentów. W 1861 r. w wyniku reorganizacji szkolnictwa w Królestwie Polskim powołano do życia Instytut Politechniczny i Rolniczo-Leśny w Puławach, likwidując tym samym szkołę na Marymoncie. Jednakże jej tradycja oraz grono pedagogiczne przeszły do Puław, kładąc podwaliny pod przyszłą Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego powstałą w 1919 r.


M. G.-K.

Ilustracja: widok Instytutu Agronomicznego w Marymoncie, ok. 1836 r., Polona, CC-BY-NC.