Pierwsza nocna operacja przy świetle lamp naftowych Ignacego Łukasiewicza

Ignacy Łukasiewicz przyszedł na świat 8 marca 1822 r. w Zadusznikach w ormiańskiej rodzinie szlacheckiej herbu Łada. Młodość spędził w Rzeszowie, tam też uczęszczał do gimnazjum. W 1836 r., po przedwczesnej śmierci ojca, młody Łukaszewicz został zmuszony do przerwania nauki i podjęcia pracy zawodowej w aptece w Łańcucie. W tym samym czasie związał się z organizacją niepodległościową Konfederacja Powszechna Narodu Polskiego. Brał udział w przygotowaniach do powstania, kontaktował się z Edwardem Dembowskim. W 1846 r. został aresztowany i osadzony w więzieniu w Rzeszowie, a potem we Lwowie, zwolniono go jednak ze względu na brak dowodów. Będąc znowu na wolności, w 1848 r. został przyjęty do pracy w lwowskiej aptece Piotra Mikolascha. W 1850 r. wstąpił na studia farmaceutyczne w Krakowie. Skończył je w dwa lata później z tytułem magistra.

Na jesieni 1852 r. grupa kupców żydowskich z Drohobycza zaoferowała Mikolaschowi znaczną ilość destylowanej ropy naftowej. Łukaszewicz podjął się badania tej substancji, uznając ją początkowo za znany, drogi zagraniczny lek Oleum Petrae album. Później jednak postanowił prowadzić dalej swoje badania, biorąc pod uwagę specyficzne cechy (jak zapach), które zaprzeczałyby tej tezie. W końcu udało mu się otrzymać dobrze oczyszczoną naftę. Po odkryciu, że płyn ten spala się bardzo jasnym płomieniem, Łukaszewicz postanowił wykorzystać go do oświetlenia. Pierwsza lampa naftowa została skonstruowana na początku 1853 r., lecz dopiero jej ulepszony model został wykorzystany w czasie operacji 31 lipca 1853 r. we Lwowie, kiedy chirurg Zaorski zoperował swojego pacjenta Władysława Choleckiego.

Dzięki temu wydarzeniu polski wynalazca osiągnął niebywały sukces. W celu rozwinięcia produkcji ropy naftowej przeniósł się w okolice Gorlic. W 1854 r. w Bóbrce koło Krosna razem z Tytusem Trzcielskim założył pierwszą na świecie kopalnię tego surowca. Potem zbudował również destylarnię oraz rafinerię. Oprócz nafty Łukaszewicz otrzymywał z ropy także smary, oleje do maszyn, parafinę i asfalt. W 1877 r. odbył się we Lwowie pierwszy Kongres Naftowy. Założono też Towarzystwo Naftowe w Gorlicach. Z inicjatywy wynalazcy uchwalono również ustawę o górnictwie naftowym.

Łukaszewicz zmarł niespodziewanie 7 stycznia 1882 r. we własnym majątku Chorkówka pod Krosnem. Pochowano go w pobliskim Zręcinie, gdzie przed laty ufundował kościół.       

MG-K

Ilustracja: portret Ignacego Łukasiewicza pędzla Andrzeja Grabowskiego, domena publiczna.