„O Żegocie” – relacja Władysława Bartoszewskiego o Polakach ratujących Żydów

„O Żegocie. Relacja poufna sprzed pół wieku” to tytuł książkowej wersji, nagranej przed 50 laty w Instytucie Yad Vashem, relacji Władysława Bartoszewskiego na temat tytułowej „Żegoty” – jedynej, w okupowanej przez Niemców Europie, instytucji państwowej ratującej Żydów od zagłady.


„Skoro ocalałem, a tylu innych – znajomych i nieznajomych, Polaków i Żydów – zginęło, powinienem dać świadectwo prawdzie. Zwłaszcza że sporo wiedziałem o wielu wydarzeniach i konspiracyjnych działaniach, bo sam w nich uczestniczyłem […]. Żeby nie zginęła pamięć o szlachetnych ludziach. I żeby nigdy nie zapomniano, dlaczego czasem warto narażać własne życie” – wyjaśnia Bartoszewski we wstępie do publikacji.

Zeznania dotyczące funkcjonowania Rady Pomocy Żydom „Żegota” przy Delegaturze Rządu RP na Kraj Bartoszewski złożył w Jerozolimie w 1963 r. Na prośbę tamtejszego Instytutu Yad Vashem, w dwóch kilkugodzinnych relacjach o ratowaniu Żydów w czasie Holokaustu, działacz „Żegoty” wyjawił szczegóły związane z jej konspiracyjnymi strukturami, podejmowanymi przez nią działaniami, a także ludźmi, którzy ją współtworzyli.

„Przedstawiana przeze mnie historia i tak z punktu widzenia władz PRL była niecenzuralna, bo pokazywałem znikomość wysiłków i działań komunistów w porównaniu do środowisk autoryzowanych i finansowanych przez rząd RP w Londynie. Miałem poczucie odpowiedzialności, więc świadomie upraszczałem lub pomijałem pewne kwestie. Nie wiedziałem, czy osoby zaangażowane w działania, o których mówiłem, chciały, by je wymieniać, a były to czasy, kiedy nie tak łatwo było się z każdym skomunikować. Dlatego też moje ówczesne wystąpienie należy traktować jak dokument epoki, nie jako materiał dowodowy, lecz pomocniczy” – tłumaczy Bartoszewski.

Książka „O Żegocie” opatrzona jest wstępem autorstwa Bartoszewskiego, jego przypisami, a także biogramami osób zaangażowanych w działalność Rady Pomocy Żydom.

Rada Pomocy Żydom „Żegota” powstała 4 grudnia 1942 r. z przekształcenia utworzonego 27 września 1942 r., w okupowanej przez Niemców stolicy, Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom. Założono go z inicjatywy Zofii Kossak-Szczuckiej, działaczki konspiracyjnego Frontu Odrodzenia Polski oraz Wandy Krahelskiej-Filipowiczowej, członkini PPS.

Działając w skrajnie trudnych warunkach, ponieważ od jesieni 1941 r. obowiązywało niemieckie rozporządzenie o stosowaniu kary śmierci wobec osób pomagających Żydom – „Żegota” udzieliła wsparcia materialnego około 4 tys. osób, ponadto zdobywała dokumenty (ok. 50 tys.), szukała mieszkań i kryjówek dla uciekinierów z gett, w miarę możliwości starała się zapewnić im opiekę medyczną. Dzięki wysiłkom Ireny Sendlerowej i jej referatu opieką udało się objąć 2,5 tys. żydowskich dzieci wyprowadzonych z warszawskiego getta.

Premiera publikacji wydanej nakładem PWN odbyła się 23 stycznia 2013 roku.

Spotkanie z Władysławem Bartoszewskim i jego najnowszą książką odbędzie się 7 lutego o godz. 18.00 w Żydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie.

Patronat honorowy nad książką sprawują: Muzeum Historii Polski, Muzeum Historii Żydów Polskich i Żydowski Instytut Historyczny. Patronem medialnym publikację objął współtworzony przez PAP i MHP portal historyczny www.dzieje.pl.

za: dzieje.pl

 

 

 

 

 

Modyfikacja: 02/04/2013 12:33:59 przez HS
2013-01-23