Prezydent USA Barack Obama uhonorował Jana Karskiego Medalem Wolności

Na uroczystości w Białym Domu prezydent Barack Obama uhonorował we wtorek pośmiertnie Jana Karskiego Prezydenckim Medalem Wolności, najwyższym cywilnym odznaczeniem państwowym w USA. O przyznanie medalu zabiegało m.in. Muzeum Historii Polski, które prowadzi program „Jan Karski. Niedokończona misja”.

W imieniu zmarłego w lipcu 2000 r. bohaterskiego kuriera polskiego podziemia, który w czasie II wojny światowej bezskutecznie alarmował Zachód o zagładzie Żydów, medal odebrał były minister spraw zagranicznych RP Adam Daniel Rotfeld.



Adam Rotfeld przyjmuje Prezydencki Medal Wolności

dla Jana Karskiego z rąk prezydenta USA Baracka Obamy


Przypominając postać Karskiego, Obama popełnił gafę gdyż powiedział, że kurier podziemia AK „został przeszmuglowany do Getta Warszawskiego i polskiego obozu śmierci”.

Chodziło o hitlerowski obóz przejściowy w Izbicy, gdzie Karski się również przedostał, żeby na własne oczy zobaczyć jak traktowani są przetrzymywani tam Żydzi.

Kilka godzin po uroczystości, Tommy Vietor – rzecznik Narodowej Rady Bezpieczeństwa w administracji Baracka Obamy, wyjaśnił, że słowa prezydenta to było przejęzyczenie oraz, że żałują tej nieścisłości.

We wtorkowej ceremonii w Białym Domu, podczas której Medalem Wolności udekorowano jeszcze 11 innych osób, ze strony polskiej uczestniczyli także: ambasador RP w Waszyngtonie Robert Kupiecki, dyrektor organizacji Jan Karski US Centennial Campaign Wanda Urbańska i członkowie jej komitetu kierowniczego: Robert Billinglsey, Andrzej Rojek i Sigmund Rolat.

„Jan Karski jest niezwykłą postacią, jedną z niewielu takich w polskiej historii, które łączą nas z historią powszechną. Jako pierwszy zrozumiał czym był Holokaust, jakie to jest zagrożenie dla ludzkości. Miał polską, katolicką tożsamość a jednocześnie otwartość. Jest więc symbolem polskości w najlepszym wydaniu. Jest także postacią niezmiernie ważną dla dialogu polsko-żydowskiego” – powiedział PAP przebywający w Waszyngtonie z okazji przyznania medalu dyrektor Muzeum Historii Polski, Robert Kostro.

Podczas uroczystości Obama przedstawił uhonorowanych w tym roku medalem, w tym tak prominentne postacie jak była sekretarz stanu Madeleine Albright, laureatka literackiej nagrody Nobla Toni Morrison i słynny pieśniarz Bob Dylan. Wśród odznaczonych znaleźli się też: działacz ruchu równouprawnienia Afroamerykanów John Doar, były sędzia Sądu Najwyższego John Paul Stevens, były astronauta i senator John Glenn i naukowiec zasłużony w walce z ospą William Foege.

Prezydent Obama powiedział, że każdy z odznaczonych w jakiś sposób „zaznaczył się w jego życiu”.

„Oni zmienili nasze życie na lepsze. Byli dla nas inspiracją w naszych działaniach. Cóż za niezwykły honor móc powiedzieć: dziękuję wam w imieniu narodu amerykańskiego” – oświadczył.

Jan Karski (właściwe nazwisko: Kozielewski) dwukrotnie przedostał się do Warszawskiego Getta, a potem w przebraniu strażnika do hitlerowskiego obozu tranzytowego w Izbicy. Jako kurier polskiego państwa podziemnego przekazał na Zachód pierwsze relacje naocznego świadka Holocaustu.



Jan Karski

fot. Archiwum Instytutu Hoovera, USA



Mówiąc o Karskim, prezydent Obama wspomniał, że był on „jednym, z pierwszych, którzy zawiadomili świat o Holokauście”. Podkreślił, że swoją postawą polski kurier „przydał światła jednemu z najmroczniejszych rozdziałów w historii ludzkości” i że jego czyn „nigdy nie będzie zapomniany”.

W Anglii Karski spotkał się m.in. z ministrem spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii Anthonym Edenem. Po przybyciu do USA rozmawiał z prezydentem Franklinem D.Rooseveltem, którego prosił o pomoc dla Żydów. Prezydent dał mu jednak do zrozumienia, że priorytetem aliantów jest zwycięstwo nad Trzecią Rzeszą, a nie ratowanie Żydów.

Prezydencki Medal Wolności przyznawany jest - jak wyjaśnia Biały Dom – „osobom, które wniosły szczególny wkład w sprawę bezpieczeństwa i interesów narodowych USA, pokoju światowego, a także za inne wybitne osiągnięcia na arenie kulturalnej i publicznej”.

Medalem odznaczani są także cudzoziemcy. Z Polaków otrzymał go m.in. twórca Solidarności i były prezydent Lech Wałęsa oraz zmarły w 2005 r. były dyrektor sekcji polskiej radia Wolna Europa Jan Nowak-Jeziorański.

Uhonorowanie Karskiego jest owocem starań Polski i Polonii amerykańskiej a także działaczy diaspory żydowskiej w USA.

O przyznanie mu medalu, z inicjatywy Fundacji Kościuszkowskiej i długoletniej towarzyszki życia Karskiego, Kayi Mireckiej-Ploss, zabiegała organizacja Jan Karski US Centennial Campaign pod kierownictwem Wandy Urbańskiej, która współpracowała z Ewą Wierzyńską z Muzeum Historii Polski w Warszawie – koordynatorką programu „Jan Karski. Niedokończona misja”.

Organizacja Jan Karski US Centennial Campaign, która będzie także przygotowywać obchody 100 rocznicy urodzin Karskiego (2014), zmobilizowała kongresmenów i senatorów do napisania listu do prezydenta Obamy z prośbą o uhonorowanie Polaka.

Upamiętniając legendarnego emisariusza Polskiego Państwa Podziemnego Muzeum Historii Polski stworzyło stronę internetową http://jankarski.org programu „Jan Karski. Niedokończona misja”.

Kluczowym elementem strony jest mediateka, w której można obejrzeć archiwalne zdjęcia emisariusza, filmy, oryginalne raporty dotyczące jego misji i funkcjonowania podziemia, które dotąd znajdowały się tylko w archiwach.

Prócz strony internetowej Muzeum prowadzi szeroką akcję edukacyjną m.in. poprzez specjalny pakiet edukacyjny: „Jan Karski i jego czasy”. Jego zawartość tworzą materiały źródłowe w tym unikalne dokumenty i zdjęcia oraz uzupełniające – fragmenty książki Karskiego i nieznane szerzej nagrania dotyczące legendarnego Emisariusza.

za: dzieje.pl / MHP
2012-05-29