Uratowane z potopu

26 kwietnia 2018 r. na Zamku Królewskim w Warszawie miała miejsce polska premiera filmu „Uratowane z potopu” w reżyserii Marcina Jamkowskiego i Konstantego Kulika wyprodukowanego przez Studio Filmowe Arkana. Film powstawał niemal 10 lat i jest opowieścią zarówno o skarbach XVII-wiecznej Rzeczypospolitej zrabowanych podczas potopu szwedzkiego, jak i ekspedycji poszukiwawczej i wydobywaniu bezcennych zabytków z dna Wisły, z których wiele znajdzie się w przyszłej siedzibie Muzeum Historii Polski.


Wszystko zaczęło się w 2009 roku, kiedy Hubert Kowalski, młody archeolog z Uniwersytetu Warszawskiego, zainteresował się tematem zatopionych w Wiśle podczas najazdu Szwedów skarbów zrabowanych w Warszawie. Poszukiwania w rzece rozpoczęły się rok później – stopniowo wydobywano detale architektoniczne, ale dopiero w 2015 roku, gdy poziom wody osiągnął rekordowo niski poziom, natrafiono na dużą liczbę znalezisk, z których najbardziej przykuwającymi uwagę były pięknie wyrzeźbione działa armatnie oraz mnóstwo armatnich kul.
W sumie w ciągu ostatnich pięciu lat ekipie udało się wydobyć spod wody około 20 ton fragmentów barokowej architektury, pochodzącej w większości z Villi Regii (Pałacu Kazimierzowskiego), jednego z licznych luksusowych pałaców na terenie Warszawy, splądrowanego przez Szwedów w 1656 r.

Wiele z wydobytych z dna Wisły przedmiotów znajdzie się w kolekcji Muzeum Historii Polski. Jak podkreślił w filmie dyrektor MHP Robert Kostro, obiekty te zostaną przedstawione, jako jeden z najważniejszych elementów stałej ekspozycji. Dzięki nim Muzeum będzie mogło opowiedzieć zarówno o wielkości Rzeczpospolitej, ale też o jej upadku w okresie potopu szwedzkiego.

Twórcy filmu pokazują także polskie zabytki, które znajdują się w Szwecji. Ogromna większość zrabowanych dzieł sztuki, elementów architektury i innych bogactw bez przeszkód dotarła do Szwecji i jest tam do dziś. Skarby te uświetniły kolekcje królewskie i zbiory państwowych muzeów, stając się integralną częścią kulturalnego krajobrazu tego kraju, jak np. dwa brązowe lwy z Zamku Królewskiego w Warszawie, które  stoją przy Rezydencji Królewskiej w Sztokholmie. Po złupieniu Fromborka w 1626 r. Szwedzi wywieźli stamtąd księgozbiór Mikołaja Kopernika (łącznie z wczesnym wydaniem „O obrotach sfer niebieskich”), jak również zbiory biblioteki katedralnej. Te i inne ważne dla polskiej tożsamości dzieła, włączając w to najwcześniejszą wersję Bogurodzicy (najstarszej polskiej pieśni religijnej), znajdują się w Szwecji po dziś dzień.

Reżyseria: Marcin Jamkowski i Konstanty Kulik

Scenariusz: Marcin Jamkowski

Narrator: Daniel Olbrychski

Produkcja: Studio Filmowe Arkana

Producent: Dorota Roszkowska

Konsultacja naukowa: dr. hab. Hubert Kowalski (Uniwersytet Warszawski), dr Katarzyna Wagner (Uniwersytet Warszawski), dr hab. Michał Kopczyński (Muzeum Historii Polski, Uniwersytet Warszawski)

Czas filmu: 73 min.

 

Fot. Dzięki uprzejmości Studia Filmowego Arkana.

2018-04-27