Debata "Stulecie niepodległości. Dwugłos polsko-litewski"

 10 listopada na Uniwersytecie Warszawskim odbyła się debata „Stulecie niepodległości. Dwugłos polsko-litewski” dotycząca wyjątkowości dziejów polsko-litewskich oraz drogi do niepodległości obu krajów.


Spotkanie organizowane było przez Forum Współpracy i Dialogu Polska-Litwa we współpracy m.in. z Muzeum Historii Polski oraz Studium Europy Wschodniej UW.


Głównym wątkiem, który przewijał się w rozmowie był 1918 rok i sprawa koncepcji federacji Polski z Litwą, forsowana przede wszystkim przez Józefa Piłsudskiego. Według dyskutantów koncepcja ta nie była możliwa do zrealizowania. Alvydas Nikžentaitis z Instytutu Historii Litwy, mówił, że głównym przeciwnikiem połączenia było litewskie chłopstwo, ale także elity, które inaczej niż jeszcze w 1863 odnosiły się do sprawy federacji z Polską. Także Piłsudski – według niego - nie rozumiał Litwinów, co również przeszkodziło idei federacji. Powstanie styczniowe to była ostatnia możliwość unii polsko-litewskiej stwierdził Rimvydas Valatka (dziennikarz i publicysta, sygnatariusz aktu niepodległości Litwy w marcu 1990 r.


O problemie tożsamości Litwinów mówił Robert I. Frost (University of Aberdeen), według którego w XVI wieku szlachcic litewski uważał się za Polaka „bez zmieniania obywatelstwa”. Dyrektor Muzeum Historii Polski Robert Kostro zaakcentował dużą rolę prasy a także literatury w kształtowanie się narodów. W większym stopniu działo się to w Polsce, a jako przykład wpływu pisarza na formowanie się narodu przytoczył pisarstwo m.in. Romana Dmowskiego. Dyrektor MHP zauważył także, że niepowodzenie federacji to także wynik braku dla Piłsudskiego politycznego partnera po stronie litewskiej.

Prowadząca debatę Anna Nasiłowska (Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, Instytut Badań Literackich PAN) podkreśliła, że brak państwowości, modelu instytucji państwowych przez ponad sto lat znacząco wpłynął na sytuację w 1918 roku.


W debacie udział wzięli:


•    Alvydas Nikžentaitis (Instytut Historii Litwy);
•    Rimvydas Valatka (dziennikarz i publicysta, sygnatariusz aktu niepodległości Litwy w marcu 1990 r.);
•    Robert Kostro (Muzeum Historii Polski);
•    Leszek Zasztowt (Studium Europy Wschodniej UW);
•    Robert I. Frost (University of Aberdeen).


Prowadzenie: Anna Nasiłowska (Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, Instytut Badań Literackich PAN).


Debata „Stulecie niepodległości. Dwugłos polsko-litewski” odbyła się w sobotę 10 listopada 2018 r. o godz. 17.00 w Sali Narożnej Pałacu Tyszkiewiczów-Potockich przy ul. Krakowskie Przedmieście.



2018-11-10