Internetowa wystawa o generale Andersie

Z okazji 125 rocznicy urodzin generała Władysława Andersa Muzeum Historii Polski uruchomiło na międzynarodowej platformie Google Arts&Culture wystawę poświęconą dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie. Ekspozycja „Trudne wybory  gen. Władysława Andersa” to już szesnasta wystawa online MHP udostępniona na tej platformie.


Wystawa przedstawia losy generała Andersa na tle wydarzeń historycznych, takich jak kampania wrześniowa, podpisanie układu Sikorski-Majski, utworzenie armii, ewakuacja polskiej ludności cywilnej z terenu Związku Sowieckiego, bitwa o Monte Cassino.


Na wystawie można zobaczyć zarówno zdjęcia generała oraz archiwalne materiały dotyczące jego armii, jej żeńskiej formacji zwanej „Pestkami”, obozów i szkół polskich w Indiach a także czasopism wydawanych dla potrzeb wojska. Wśród ikonografii znalazły się wykresy i mapy, a także plakaty ze zbiorów Imperial War Museums oraz fotografie z kolekcji Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.


Wszystkie wystawy można oglądać na stronie www.wystawy.muzhp.pl.

* * *
Generał Władysław Anders w 1939 roku walczył zarówno z Niemcami, jak i z Sowietami. Dwukrotnie ranny, schwytany podczas próby przebicia się do Rumunii, po krótkim pobycie we Lwowie został przetransportowany do moskiewskiego więzienia na Łubiance.


Po podpisaniu układu Sikorski-Majski (5 lipca 1941 roku) wypuszczony z więzienia z misją sformowania polskiej armii. Borykał się przy tym z trudnościami w zaopatrzeniu, z niechęcią urzędników i złym stanem zdrowotnym żołnierzy, w większości zwolnionych z łagrów. Nie zaniedbał przy tym pomocy cywilom. Podczas negocjacji ze Stalinem odmawiał wysyłania na front pojedynczych dywizji, chcąc by armia polska funkcjonowała jako całość.


Wobec pogarszającej się sytuacji politycznej, latem 1942 roku podjął decyzję o wycofaniu armii do Iranu. Wbrew rozkazom nie zrezygnował przy tym z ewakuacji cywilów. Towarzysząc Armii Polskiej na Wschodzie, tworzyli oni tzw. „małą Polskę” – sieć szkół, czasopism i instytucji powołanych, by stworzyć namiastkę normalnego życia. Przy armii powstał m. in. Instytut Literacki, kierowany przez Jerzego Giedroycia. Łącznie Anders wyprowadził z ZSRR ok. 120 tys. obywateli polskich.


W grudniu 1943 roku 2 Korpus Polski został przetransportowany do Włoch. 18 maja 1944 roku, po krwawych walkach o okoliczne wzgórza, dowodzeni przez gen. Andersa żołnierze  zajęli klasztor Monte Cassino, wchodzący w skład niemieckich umocnień Linii Gustawa. 17 lipca 1944 roku 2 Korpus zdobył Ankonę – port niezbędny dla zaopatrzenia alianckiej armii. Plan tej jedynej czysto polskiej operacja na froncie zachodnim przygotował generał Anders.


Po zakończeniu II wojny światowej Anders pozostał na emigracji, czynnie uczestnicząc w jej życiu politycznym. 26 września 1946 roku komunistyczny Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej pozbawił go polskiego obywatelstwa. Pretekst stanowiło objęcie przez Andersa dowództwa Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczeń, mającego zapewnić żołnierzom II Korpusu łagodne przejście do życia w cywilu.


Generał Anders zmarł w Londynie 12 maja 1970 roku, w 26. rocznicę bitwy pod Monte Cassino. Wypełniając jego ostatnią wolę, pochowano go na tamtejszym Polskim Cmentarzu Wojennym.

Fot. Generał Władysław Anders - fotografia portretowa
1944-1945
Autor: Datka Czesław    
Narodowe Archiwum Cyfrowe

2017-08-11