Siedziba i wystawa stała

SIEDZIBA

Muzeum Historii Polski zostało powołane 2 maja 2006 roku. Od początku działalności zaczęło prowadzić zarówno prace związane z tworzeniem siedziby i wystawy stałej, jak i bieżącą działalność wystawienniczą, edukacyjną, naukową i związaną z promocją dziedzictwa historycznego za granicą − przedstawiając najważniejsze wątki polskiej historii – państwa i narodu.

W 2009 roku MHP przeprowadziło międzynarodowy konkurs architektoniczny z lokalizacją Muzeum nad Trasą Łazienkowską w okolicy Zamku Ujazdowskiego. Konkurs wygrała pracownia Paczowski et Fritsch z Luksemburga.

Decyzja o finansowaniu budowy została wstrzymana w 2010 r., a MHP zostało usunięte z  listy projektów priorytetowych, które miały być realizowane ze środków europejskich.

Wiosną 2015 roku rozpoczęły się rozmowy dotyczące nowej lokalizacji Muzeum na terenie Cytadeli Warszawskiej. 29 stycznia 2016 roku w obecności ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Glińskiego podpisano umowę ws. wykonania projektu siedziby Muzeum Historii Polski w Warszawie. Jej sygnatariuszami byli dyrektor MHP Robert Kostro oraz prezes pracowni architektonicznej WXCA Szczepan Wroński. Niecały rok później zaprezentowano wizualizacje przyszłej stałej siedziby Muzeum Historii Polski. 6 października 2017 roku ogłoszono przetarg na wykonanie robót budowlanych związanych z budową MHP. Przetarg został rozstrzygnięty 15 maja 2018 r., wybrana została firma Budimex S.A.

Gmach MHP będzie mieścić się na terenie Cytadeli Warszawskiej (tzw. Park Niepodległości). Znajdą się tam też istniejące już Muzeum X Pawilonu i Muzeum Katyńskie oraz nowa siedziba Muzeum Wojska Polskiego.

Budynek został zaprojektowany przez pracownię architektoniczną WXCA, która w 2009 roku zwyciężyła konkurs na koncepcję architektoniczną na kompleks Muzeum Wojska Polskiego na terenie Cytadeli Warszawskiej. Projekt został dostosowany do potrzeb Muzeum Historii Polski.

Na ponad 30 ha przestrzeni zaplanowano także miejsce rekreacji i wypoczynku dla mieszkańców. Zaprojektowano dwukondygnacyjny podziemny parking dla zwiedzających i pracowników oraz miejsca postojowe dla autokarów.

Nowe muzea znajdą się wokół centralnego placu: od południa i północy dwa pawilony Muzeum Wojska Polskiego, natomiast centralnie od wschodu stanie duży gmach Muzeum Historii Polski. Powierzchnia budynku MHP będzie miała ok. 44 tys. m kw., z tego 8 tys. m kw. będzie przeznaczone na magazyny i pracownie konserwatorskie Muzeum Wojska Polskiego.
 
Podstawowe dane budynku Muzeum Historii Polski:

Dokładna nazwa obiektu: MUZEUM HISTORII POLSKI
Lokalizacja: Dymińska 13, Teren Cytadeli Warszawskiej, Żoliborz, Warszawa


- powierzchnia netto: 44 700 m kw. (z tego 8 tys. m kw. będzie przeznaczone na magazyny i pracownie konserwatorskie Muzeum Wojska Polskiego)
- liczba kondygnacji nadziemnych: 4, podziemnych: 2.
- liczba podziemnych miejsc parkingowych: 322 z 697 realizowanych w ramach parkingu podziemnego dla Kompleksu Muzeów.
- powierzchnia wystawy stałej: 7 tys. m kw.
- powierzchnia wystawy czasowej: 1500 m kw.  
- audytorium: ok. 600 osób
- sala kinowa: ok. 150 osób


Architektura budynku Muzeum Historii Polski jest świadomie budowaną narracją. Jest zapisaną w kamieniu i współczesnej formie: opowieścią o nawarstwianiu historii, odkrywaniu, odsłanianiu wielorakich znaczeń przeszłości, otwartości oraz o wolności, będącej hasłem przewodnim Muzeum. Kamienna bryła w swym wizualnym wyrazie odnosi się do nawarstwień czasu budujących materię historii. W kolejnych warstwach, niczym w przekroju archeologicznym, dostrzegamy ślady ludzkich działań, zdarzeń historii, epok. Indywidualny rysunek („osobowość”) każdej płyty kamienia, ich formacje, kompozycje, ornamentowe przetworzenia tworzą misterną tkankę wyrażającą tak indywidualny, jak zbiorowy wymiar historii, nakładanie się naturalnych i kulturowych procesów, budowanie i zacieranie pamięci. Ten zapis czasu w materii trwa.

Przestrzenne otwarcia „bryły czasu” na kondygnacji wystawowej oraz na poziomie parteru, kontynuowane jako sieć powiązanych przestrzeni we wnętrzu, są materializacją idei otwartości, przyjazności Muzeum, procesu odkrywania, zanurzenia w materię czasu, wielowymiarowości spojrzeń na historię, wolności wyboru dróg poznawania, tworzenia własnych narracji. Przeszklone otwarcia w fasadach budynku będą też sposobem komunikowania w otoczeniu aktualnych aktywności wypełniających różne części Muzeum. Jednym z najważniejszych instrumentów kształtowania atmosfery wnętrz Muzeum jest światło, zarówno to naturalne wlewające się przez otwarcia powłoki budynku z zewnątrz jak i sztuczne, przenikające i łączące widokowo przestrzenie wewnętrzne.

Muzeum Historii Polski będzie jednym z najnowocześniejszych muzeów powstających obecnie w Polsce i Europie, przewidujemy, że będzie odwiedzane przez co najmniej 500.000 gości rocznie. Muzeum stanie się miejscem wielowymiarowego kontaktu z historią Polski, refleksji, a także dyskusji, zdobywania wiedzy, kontaktu z kulturą, ośrodkiem życia społecznego. Oprócz przestrzeni wystawowych, w muzeum znajdą miejsce sale edukacyjne i warsztatowe, audytoryjne, projekcyjne, gastronomia, pracownie konserwatorskie, magazyny muzealiów.

Inwestor: Muzeum Historii Polski

Autor Projektu: WXCA sp. z. o. o.

Zespół autorski:

arch. Szczepan Wroński
arch. Paweł Grodzicki
arch. Krzysztof Budzisz
arch. Katarzyna Billik
arch. Kamil Cedzyński
arch. Anna Dobek
arch. Małgorzata Gilarska
arch. Beata Głaz
arch. Marcin Jurusik
arch. Ludwik Kaizerbrecht
arch. Michał Kasprzyk
arch. Marcin Kruk
arch. Paulina Kucharska
arch. Anna Majewska
arch. Krzysztof Marciszewski
arch. Adam Mierzwa
arch. Mariusz Niemiec
arch. Magdalena Nowak
arch. Magdalena J. Nowak
arch. Barbara Płonczyńska
arch. Michał Staniszewski
arch. Łukasz Szczepanowicz
arch. Kajetan Szostok
arch. Krystian Tomczyk
arch. Paweł Wolanin
arch. Michał Żurek

Współpraca:
Konstrukcja, instalacje sanitarne, elektryczne, teletechniczne: WSP
Projekt zieleni: RS Architektura Krajobrazu

Projekt architektoniczny 2016-2017 r.

Generalny wykonawca: Budimex S.A.

Realizacja 2018-2021 r.

 

Kalendarium

  • 2 maja 2006 r. został podpisany akt założycielski MHP przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Kazimierza Michała Ujazdowskiego.
  • w 2008 r. władze Warszawy zaproponowały umieszczenie Muzeum nad Trasą Łazienkowską, koło Zamku Ujazdowskiego.
  • w 2009 r. odbył się międzynarodowy konkurs architektoniczny, w którego efekcie wyłoniony został zwycięski projekt pracowni Paczowski et Fritsch  z Luksemburga.
  • w 2011 r. odbył się konkurs na koncepcję plastyczną wystawy stałej. Konkurs wygrało konsorcjum WWAA/Platige Image, które m.in. zasłynęło realizacją polskiego pawilonu na Expo w Szanghaju.
  • w 2013 r. Rada MHP oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Muzeum wystosowały „List otwarty w sprawie budowy siedziby Muzeum Historii Polski” adresowany do Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego, Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego. Pośród sygnatariuszy Listu znalazło się kilkadziesiąt znamienitych postaci przedstawicieli świata kultury, a także historyków, polityków, szefów instytucji kultury.
  • w 2014 r. Rada MHP podjęła „Uchwałę w sprawie lokalizacji siedziby stałej Muzeum i finansowania jej budowy”, w której jej członkowie (prof. W. Roszkowski, prof. A. Friszke, prof. R. Habielski, prof. A. Paczkowski, prof. A. Rottermund, prof. H. Samsonowicz, prof. W. Tygielski, prof. Z. Zielińska) apelowali do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Małgorzaty Omilanowskiej o niezwłoczne podjęcie wiążących decyzji dotyczących Muzeum.
  • w marcu 2015 r. zostały dokonane wstępne uzgodnienia dotyczące budowy Muzeum na terenie Cytadeli Warszawskiej.
  • 21 lipca 2015 r. została przyjęta uchwała Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu finansowania Muzeum Historii Polski (WPR).
  • w listopadzie 2015 r. Piotr Gliński, wicepremier i minister kultury i dziedzictwa narodowego w rządzie Beaty Szydło, zadeklarował, że budowa Muzeum Historii Polski będzie jednym z priorytetów polityki historycznej rządu i zapewnił, że jego wybudowanie na 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości jest priorytetowym zadaniem jego resortu.  
  • w listopadzie 2015 r. rozpoczęły się negocjacje MHP z pracownią WXCA.
  • w grudniu 2015 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. Piotr Gliński i Minister Obrony Narodowej Antoni Macierewicz uzgodnili zakres i sposób współpracy przy budowie kompleksu Muzeum Historii Polski i Muzeum Wojska Polskiego na Cytadeli.
  • 29 stycznia 2016 r. w obecności ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Glińskiego podpisano umowę ws. wykonania projektu siedziby Muzeum Historii Polski w Warszawie. Sygnatariuszami umowy byli dyrektor MHP Robert Kostro oraz prezes pracowni architektonicznej WXCA Szczepan Wroński.
  • 7 listopada 2016 r. zaprezentowano w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego projekt i wizualizacje przyszłej stałej siedziby Muzeum Historii Polski.
  • 6 października 2017 r. ogłoszenie międzynarodowego przetargu na wykonanie robót budowlanych związanych z budową Muzeum Historii Polski w Warszawie.
  • 31 stycznia 2018 r. otwarcie złożonych ofert w prowadzonym postępowaniu przetargowym na wybór Generalnego Wykonawcy budowy Muzeum Historii Polski w Warszawie.
  • 15 maja 2018 r. został rozstrzygnięty przetarg na wykonanie robót budowlanych związanych z budową Muzeum Historii Polski w Warszawie, generalnym wykonawcą została wybrana firma Budimex S.A.
  • 30 maja 2018 r. w Pałacu Rzeczypospolitej w Warszawie została podpisana umowa pomiędzy Budimex S.A. a Muzeum Historii Polski na budowę stałej siedziby MHP. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. wicepremier, minister kultury prof. Piotr Gliński, wiceminister kultury Jarosław Sellin oraz wiceszef MON Wojciech Skurkiewicz.
       

Przedmiot i cel działalności budowanego Muzeum Historii Polski

1) stworzenie atrakcyjnej przestrzeni wystawienniczej i ośrodka stymulującego refleksję na temat historii Polski;
2) prowadzenie działalności edukacyjnej, popularyzatorskiej, promocyjnej, wydawniczej, stypendialnej oraz współorganizacja i współfinansowanie projektów związanych z problematyką historii i kultury polskiej realizowanych przez inne instytucje;
3) prowadzenie prac badawczych dotyczących dziejów Polski;
4) promowanie polskiego dziedzictwa historycznego w świecie.

 

EKSPOZYCJA STAŁA

Wystawa stała Muzeum Historii Polski będzie jedną z największych przestrzeni wystawienniczych w Polsce, licząc 7 tys. m2. Wystawa jest realizowana przez zespół historyków Muzeum Historii Polski przy współpracy z historykami, historykami sztuki i ekspertami z najlepszych polskich uczelni i PAN. Wystawa będzie miała charakter narracyjny, będzie opowiadać ponad 1000 lat dziejów Polski przy pomocy oryginalnych zabytków oraz  scenografii i multimediów tworzących przestrzeń doświadczenia przeszłości.

Wystawa jest realizowana we współpracy z zespołem plastycznym: konsorcjum WWAA/ Platige Image, zwycięzcą międzynarodowego konkursu przeprowadzonego przez Muzeum. Jedną z czołowych postaci tego zespołu jest wybitny scenograf Boris Kudlička.

Wystawa będzie opowiadała o dziejach Polski odwołując się przede wszystkim do trzech pojęć – wiodących tematów: wolność, tożsamość i przemiany cywilizacyjne.

Wolność – rozumiana zarówno jako niepodległość, przestrzeń działalności politycznej i obywatelskiej oraz jako wolność osobista. To szczególnie ważny wątek polskiej historii. Szerokie potraktowanie tematu wolności pozwala przedstawić  zarówno wyjątkowość ustroju dawnej Rzeczypospolitej jak i historię polskich walk o wolność i niepodległość w XIX i XX wieku.

Wątek tożsamościowy pozwala dowiedzieć się, w jaki sposób kształtowało się polskie państwo, opowiedzieć o fenomenie wielonarodowej i wieloreligijnej Rzeczypospolitej, pokazać doświadczenie kształtowania się nowoczesnej tożsamości narodowej w okresie zaborów, jak i dramatyczne wyzwanie dla tożsamości, jakim była okupacja niemiecka, zmiana granic i struktury społecznej oraz komunizm.

Muzeum Historii Polski zaprosi zwiedzających do podróży przez długie 1000 lat polskiej historii. W tej podróży znajdą się miejsca szczególne, w których będziemy chcieli zatrzymać zwiedzających na dłużej. Takich przestrzeni, zwanych dominantami, powstanie kilkanaście. Wśród nich znajdą się między innymi: dwór Jagiellonów, panorama pola elekcyjnego, miasto z okresu rewolucji przemysłowej, bitwa warszawska 1920 roku, konspiracyjny lokal z lat II wojny światowej czy Stocznia Gdańska z okresu strajku w sierpniu 1980 roku.

Ważnym elementem budującym wystawę stałą Muzeum Historii Polski będą oryginalne obiekty. Z tego powodu Muzeum tworzy własną kolekcję oraz zabiega o wypożyczenia atrakcyjnych eksponatów z innych zbiorów. Opowiedzenie rozległej i wielowątkowej historii wymaga eksponowania obiektów różnego typu, wśród nich znajdą się między innymi:

  1. Dawne obiekty pozyskane metodami archeologicznymi – na przykład tysiącletni dąb wydobyty z jeziora na Pomorzu, łódź z X wieku wydobyta z Jeziora Lednickiego – oraz udostępnione przez inne instytucje – na przykład gotyckie kolumny z byłego opactwa cystersów w Koprzywnicy.
  2. Dzieła sztuki oraz obiekty rzemiosła artystycznego mówiące o dawnej kulturze i wyobrażeniach o świecie – np. przedmioty związane z sarmackimi obyczajami, w tym portrety trumienne, pasy kontuszowe itp.
  3. Przedmioty bezpośrednio związane z bohaterami polskiej historii – na przykład Muzeum otrzymało w darze zestaw pamiątek po Kazimierzu Bartlu, polityku i premierze II RP, oraz skrytkę konspiracyjną wykorzystywaną przez Zofię i Zbigniewa Romaszewskich, działaczy Komitetu Obrony Robotników i podziemnej „Solidarności”, powielacze używane w podziemiu a latach 80. Itp.
  4. Przedmioty codziennego użytku, które są świadkami ważnych doświadczeń historycznych –Muzeum posiada m.in. maszynę do pisania z Maison Lafitte, walizkę więźnia obozu koncentracyjnego w Gusen.
  5. Druki (starodruki, książki, prasa), rękopisy, dokumenty osobiste – w kolekcji Muzeum znajdują się między innymi nowożytne wydania przekładów Biblii na język polski, diariusze sejmowe, autografy i dokumenty z podpisami królów Polski, grafiki poświęcone historii Polski i dawnym widokom miast i zabytków architektury, ulotki i plakaty dotyczące ważnych wydarzeń historycznych, takich jak powstania, walka o niepodległość, podziemne publikacje z okresu II wojny światowej, lat 70. i Solidarności.
  6. Militaria – na przykład w kolekcji Muzeum znajduje się m.in. unikatowy karabin samopowtarzalny zaprojektowany w 1938 r. przez polskiego inżyniera Józefa Maroszka.
  7. Materiały ikonograficzne i audiowizualne – na przykład Muzeum posiada zbiór materiałów filmowych Jagny Wright i Anety Naszyńskiej powstałych przy kręceniu filmy „Zapomniana Odyseja” na temat Polaków wywiezionych na Syberię, którzy wydostali się z ZSRS w Armią Andersa, niedawno otrzymaliśmy w darze film pokazujący Warszawę w 1939 r. nakręcony przez szwedzkiego dyplomatę Svena Grafströma.
  8. Obiekty związane z przemianami cywilizacyjnymi – meble, ubiory, pięknie zdobiona secesyjna kasa sklepowa z początku XX w., fiat 125 p, pierwsze pralki, odbiorniki radiowe i telewizyjne.
  9. Repliki i rekonstrukcje – w tym repliki kluczowych dokumentów ustrojowych Rzeczypospolitej, np. akt unii lubelskiej, konfederacji warszawskiej, replika samolotu Hawker Hurricane, na jakim latali piloci dywizjonu 303 w okresie II bitwy o Wielką Brytanię.

 

Ilustracja: Wizualizacja budynku Muzeum Historii Polski, projekt pracowni WXCA.